Khi công ty nào có đuôi ".com" cũng tưởng đáng giá cả gia tài

Ai cũng thấy internet sẽ thay đổi cách mua sắm, đọc tin và liên lạc. Nhà đầu tư đua nhau sở hữu một phần của nó. Các công ty mới có chữ ".com" trong tên lên sàn, và giá cổ phiếu tăng vọt ngay ngày đầu, kể cả khi doanh thu ít ỏi và lỗ lớn. Tháng 12/1996, Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ Alan Greenspan đặt câu hỏi trong một bài phát biểu: làm sao biết được khi nào "sự hưng phấn phi lý" đã đẩy giá tài sản lên quá cao.

Chỉ số Nasdaq Composite, nơi tập trung cổ phiếu công nghệ, đạt đỉnh ngày 10/3/2000 ở mức khoảng 5.048 điểm. Sau đó dòng tiền cho các công ty thua lỗ cạn dần. Pets.com, công ty bán đồ thú cưng trực tuyến, lên sàn tháng 2/2000 và đóng cửa tháng 11 cùng năm. Đến tháng 10/2002, Nasdaq đã giảm khoảng 78% so với đỉnh, và phải đến năm 2015 mới vượt lại mức đỉnh năm 2000.

Bản thân internet vẫn tiếp tục lớn mạnh. Vài công ty thời đó, như Amazon, sống sót qua cú sập và trở thành những gã khổng lồ.

Nhà đầu tư đúng khi cho rằng công nghệ này quan trọng, nhưng sai về tốc độ nó sinh lời và công ty nào sẽ thắng. Giá tăng kéo thêm người mua, và nhiều người đánh giá công ty theo lượt truy cập hay tốc độ tăng trưởng thay vì xem nó có bao giờ có lãi không. Khi đủ nhiều người hết tin, cú rơi diễn ra rất nhanh.

Góc nhìn AI: AI cũng là một công nghệ thật và quan trọng, đi kèm rất nhiều lời thổi phồng. Một thói quen hữu ích là tách câu hỏi "công nghệ này có quan trọng không?" khỏi câu hỏi "sản phẩm hay công ty cụ thể này có làm được như lời hứa không?"

Ý tưởng đằng sau vụ nàyBài học: Theo kịp AI mà không kiệt sức →

1. 1Hỏi công ty sẽ kiếm tiền bằng cách nào, đừng chỉ hỏi nó tăng trưởng nhanh ra sao.
2. 2Cẩn thận khi giá tăng chủ yếu vì người khác cứ tiếp tục mua.
3. 3Nhớ rằng một công nghệ có thể thay đổi thế giới trong khi phần lớn công ty đi đầu dựa trên nó thất bại.
4. 4Đừng bao giờ đem tiền cần cho sinh hoạt hằng ngày đầu tư vào một cơn sốt đang tăng nóng.