Con cá vàng nhớ được hàng tháng

Cá vàng nhớ ba giây là câu đùa quen thuộc, và hay được dùng để biện minh cho những chiếc bể bé xíu: nếu bơi hết một vòng là cá quên, cần gì cho nó thêm chỗ? Không ai rõ con số này từ đâu ra, và chưa nghiên cứu nào tìm ra nó.

Khả năng học của cá đã được nghiên cứu hàng chục năm. Cá vàng đã được huấn luyện để đẩy cần gạt lấy thức ăn, và khi cần gạt chỉ hoạt động vào một giờ nhất định mỗi ngày, chúng học được cách đẩy đúng giờ đó. Các nghiên cứu khác huấn luyện cá gắn một âm thanh hay màu sắc với thức ăn, hoặc tìm đường qua một mê cung đơn giản, và thấy chúng vẫn phản ứng đúng sau nhiều tuần hay nhiều tháng.

Trong một bài tổng quan năm 2015 về trí thông minh của cá, nhà sinh học Culum Brown ở Đại học Macquarie, Úc, đã điểm lại nhiều phát hiện như vậy. Ông kết luận cá có trí nhớ dài hạn và khả năng học thường không kém các loài động vật khác.

Trí nhớ giúp mọi loài sống sót: nhớ chỗ có thức ăn, nơi nguy hiểm và ai là đối thủ. Thật lạ nếu cá lại không có chút trí nhớ nào.

Cá nhớ được bao lâu tùy vào nhiệm vụ và loài, các nghiên cứu cũng khác nhau, nên khó đưa ra một con số chính xác. Điều rõ ràng là ba giây thì quá ngắn.

Góc nhìn AI: người ta cũng hay đoán sai về việc công cụ AI nhớ được gì. Có chatbot quên phần đầu của một cuộc trò chuyện dài, có chatbot lại lưu thông tin về bạn giữa các cuộc trò chuyện. Hãy xem công cụ bạn dùng xử lý trí nhớ thế nào trước khi chia sẻ thông tin cá nhân.

Ý tưởng đằng sau vụ nàyBài học: Context window: trí nhớ ngắn hạn của AI →

1. 1Hỏi ai đã đo một khẳng định về động vật, và đo bằng cách nào.
2. 2Cảnh giác khi một lầm tưởng được dùng để biện minh cho điều tiện lợi, như chiếc bể cá tí hon.
3. 3Coi trí nhớ là kỹ năng thay đổi theo nhiệm vụ và loài, không phải một con số cố định.
4. 4Đọc phần cài đặt của công cụ AI để biết nó nhớ gì giữa các cuộc trò chuyện, và tắt chức năng nhớ khi làm việc nhạy cảm.