15
Bài 15 · 2 phút
Nhận ra lừa đảo dùng AI
Kẻ lừa đảo giờ dùng AI viết tin nhắn hoàn hảo, nên viết đúng chính tả không còn là dấu hiệu tin nhắn thật.
Tin nhắn lừa đảo ngày xưa đầy lỗi chính tả. Giờ AI viết tin nhắn sạch sẽ, thân thiện, gọi đúng tên bạn, bằng bất kỳ ngôn ngữ nào, gửi cho hàng loạt người cùng lúc.
Các chiêu hay gặp: tin nhắn giả shipper kèm đường link, “ngân hàng” báo tài khoản bị khóa và đòi đăng nhập, cuộc gọi giả công an báo bạn liên quan đến vụ án, việc làm online lương cao bất thường, hay tài khoản Zalo giả sếp hoặc người thân nhờ chuyển tiền gấp. Kiểu lừa này gọi là phishing (lừa đảo giả danh).
Hãy nhìn vào sức ép, đừng nhìn chính tả. Gấp gáp (“trong 30 phút”), bí mật (“đừng nói với ai”), và cách trả tiền lạ (chuyển vào tài khoản mới, ví điện tử, thẻ cào, tiền ảo) mới là dấu hiệu thật sự.
Đừng bao giờ bấm link hay gọi số trong tin nhắn. Mở app chính thức của ngân hàng, hoặc gọi số bạn đã biết từ trước. Công an không bao giờ làm việc qua điện thoại hay Zalo. Thử ngay bên dưới: thật hay lừa?
Lừa đảo hay thật?
Đọc từng tin như thể nó vừa đến điện thoại của bạn. Tự quyết định trước, rồi xem các dấu hiệu.
Tin nhắn SMSNH-ThongBao
[NH] Tai khoan cua quy khach se bi tam khoa do chua cap nhat sinh trac hoc theo quy dinh moi. Vui long xac thuc truoc 17h hom nay tai: nganhang-xacthuc.com
Làm ngay
Kiểm tra một tin nhắn đáng ngờ
- 1.Tìm một tin nhắn bạn thấy hơi lạ, hoặc dùng một tin rác gần đây.
- 2.Xóa thông tin cá nhân của bạn, rồi dán vào kèm câu lệnh bên dưới.
- 3.Dù AI nói gì, hãy kiểm tra qua app hoặc website chính thức, đừng bao giờ qua đường link.
Đây là một tin nhắn tôi nhận được: [DÁN VÀO, ĐÃ XÓA THÔNG TIN CỦA TÔI]. Hãy liệt kê các dấu hiệu lừa đảo, giải thích mỗi dấu hiệu trong một dòng, và chỉ tôi cách kiểm tra xem nó có thật không mà không cần bấm vào gì cả.
Thuật ngữ trong bài
- Phishing
- Tin nhắn giả danh người bạn tin để lừa bạn bấm link, chuyển tiền hoặc đưa mật khẩu.
- Voice cloning
- Dùng AI bắt chước giọng một người từ đoạn ghi âm ngắn để nói bất cứ điều gì. Hay gặp trong lừa đảo qua điện thoại.
- Deepfake
- Video, ảnh hoặc âm thanh giả làm bằng AI, cho thấy một người thật nói hoặc làm điều họ chưa từng làm.
- AI literacy
- Hiểu đủ về cách AI hoạt động để dùng tốt, nhận ra lỗi của nó và biết khi nào không nên dùng.