Nhà khoa học sửa gen phôi thai và phải vào tù

Tháng 11/2018, nhà nghiên cứu Trung Quốc Hạ Kiến Khuê (He Jiankui) công bố hai bé gái song sinh, được đặt tên là Lulu và Nana, đã chào đời sau khi ông dùng CRISPR chỉnh sửa gen của các bé từ giai đoạn phôi. Ông nói đã thay đổi một gen tên CCR5 để cố giúp các bé kháng HIV, loại virus người cha mang. Những chỉnh sửa này sẽ truyền sang con cái của các bé sau này.

Giới khoa học, các nhà đạo đức học và chính quyền Trung Quốc phản ứng rất nhanh. Những người phê phán chỉ ra rằng đã có cách an toàn để ngăn người cha truyền HIV sang con, rằng các chỉnh sửa không giống với dạng gen bảo vệ có sẵn trong tự nhiên, và có thể không phải tế bào nào cũng được sửa giống nhau. Quy trình xin đồng ý của cha mẹ cũng bị đặt dấu hỏi. Sau đó còn có tin một em bé thứ ba ra đời từ thí nghiệm này.

Tháng 12/2019, một tòa án ở Thâm Quyến tuyên ông ba năm tù và phạt 3 triệu nhân dân tệ vì hành nghề y trái phép. Năm 2021, Tổ chức Y tế Thế giới đưa ra khuyến nghị về quản lý việc chỉnh sửa gen người, trong đó có một cơ sở dữ liệu toàn cầu về các nghiên cứu.

Thí nghiệm vi phạm những nguyên tắc cơ bản của nghiên cứu y khoa. Rủi ro chưa được biết rõ và có thể ảnh hưởng đến các thế hệ sau, nhu cầu y tế không có thật vì đã có lựa chọn an toàn hơn, và việc thẩm định độc lập rất yếu. Làm được điều gì đó bằng công cụ mới không có nghĩa là điều đó an toàn hay đúng đắn.

Góc nhìn AI: các công cụ AI mạnh cũng có thể được đem ra dùng trước khi ai đó kiểm tra rủi ro. Thẩm định độc lập, sự đồng ý trung thực và quy định rõ ràng quan trọng nhất khi sai lầm không thể sửa lại.

Ý tưởng đằng sau vụ nàyBài học: Duyệt bài AI như một người quản lý →

1. 1Hỏi xem một quy trình mới có đáp ứng nhu cầu thật mà các lựa chọn an toàn hơn không làm được không.
2. 2Tìm sự thẩm định đạo đức độc lập, đừng chỉ dựa vào sự chấp thuận của chính những người thực hiện.
3. 3Đặc biệt thận trọng với những thay đổi không thể đảo ngược hoặc ảnh hưởng đến người khác.
4. 4Trước khi tham gia bất kỳ nghiên cứu y khoa nào, hãy nhờ bác sĩ giúp kiểm tra nghiên cứu đã được phê duyệt chưa và bạn đã hiểu rõ rủi ro chưa.