Ngân hàng vay quá nhiều để đặt cược vào giá nhà

Lehman Brothers là ngân hàng đầu tư Mỹ có tuổi đời 158 năm. Giữa những năm 2000, ngân hàng tăng trưởng nhanh nhờ mua và đóng gói các khoản vay mua nhà, kể cả các khoản vay dưới chuẩn nhiều rủi ro, và đầu tư vào bất động sản thương mại. Phần lớn số đó làm bằng tiền vay: đến năm 2007, cứ mỗi đô la vốn tự có, Lehman nắm khoảng 30 đô la tài sản.

Khi giá nhà ở Mỹ bắt đầu giảm vào năm 2006 và 2007, những tài sản này mất giá, và các bên cho vay bắt đầu lo. Một chuyên viên điều tra do tòa án chỉ định sau này phát hiện Lehman đã dùng một thủ thuật kế toán gọi là "Repo 105" để khoản vay trông nhỏ hơn trong báo cáo hằng quý.

Tháng 3/2008, một ngân hàng khác là Bear Stearns được giải cứu với sự hỗ trợ của chính phủ Mỹ. Lehman tìm người mua suốt mùa hè. Cuối tuần 13 và 14/9, các cuộc đàm phán thất bại, và giới chức không chịu dùng tiền công để bảo lãnh cho thương vụ. Ngày 15/9/2008, Lehman nộp đơn phá sản với khoảng 600 tỉ USD tài sản, vụ phá sản lớn nhất lịch sử nước Mỹ. Thị trường tín dụng khắp thế giới đóng băng.

Vay nhiều nghĩa là chỉ cần tài sản giảm giá một chút cũng đủ xóa sạch vốn tự có của Lehman. Các mô hình rủi ro của Lehman, cũng như của nhiều ngân hàng khác, dựa vào những năm giá nhà gần như tăng đồng loạt trên cả nước, nên việc giá nhà giảm trên toàn quốc trông rất khó xảy ra. Vì các ngân hàng ràng buộc với nhau qua vay mượn và giao dịch, sự sụp đổ của Lehman lan nỗi sợ ra khắp nơi.

Góc nhìn AI: mô hình học từ quá khứ, và một giai đoạn yên ả kéo dài có thể khiến nó tự tin về những rủi ro chưa từng gặp. Hãy hỏi chuyện gì xảy ra nếu trường hợp xấu hiếm hoi ập đến, và giữ một khoản dự phòng cho nó.

Ý tưởng đằng sau vụ nàyBài học: Máy học như thế nào →

1. 1Hỏi một kế hoạch dựa vào tiền vay đến mức nào, và chuyện gì xảy ra nếu giá trị giảm 5 hay 10 phần trăm.
2. 2Thử kế hoạch với những kịch bản xấu chưa xảy ra gần đây, đừng chỉ dựa vào lịch sử gần nhất.
3. 3Nghi ngờ những thủ thuật kế toán khiến báo cáo đẹp hơn mà rủi ro thật không đổi.
4. 4Giữ đủ tiền mặt hoặc khoảng đệm để sống sót qua vài tháng tồi tệ mà không cần ai giải cứu.