Hỏi đáp chống lừa đảo

Người thân gọi video vay tiền, làm sao biết có phải deepfake?

Trả lời ngắn

Rất có thể. Kẻ gian giờ có thể ghép khuôn mặt và giọng nói của người thật vào một cuộc gọi video ngắn, thường dùng ảnh và clip lấy từ mạng xã hội. Nếu cuộc gọi chỉ vài giây, hình mờ hoặc giật, rồi người kia vội hỏi tiền, bạn hãy coi đó là giả cho đến khi kiểm tra xong.

Cách kiểm tra an toàn nhất rất đơn giản: tắt máy, rồi tự gọi lại cho người thân bằng số bạn đã lưu sẵn. Người thân thật sẽ hiểu. Kẻ lừa đảo thì sẽ ép bạn đừng cúp máy.

Làm gì trong và sau cuộc gọi

  1. Không chuyển tiền hay đọc mã khi còn đang trong cuộc gọi, dù người kia có vẻ hoảng đến đâu.
  2. Nói là bạn sẽ gọi lại, rồi tắt máy.
  3. Gọi cho người thân bằng số đã lưu trong danh bạ, hoặc gọi người đang ở cùng họ.
  4. Nếu chưa liên lạc được, hỏi một chuyện chỉ người thật mới biết, hoặc hỏi mật khẩu gia đình.
  5. Chụp màn hình tài khoản, tin nhắn và số tài khoản họ gửi.
  6. Báo cáo tài khoản trên ứng dụng và nhắc cả nhà, vì kẻ gian có thể nhắn tiếp cho người khác.

Dấu hiệu cuộc gọi có thể là giả

  • Cuộc gọi chỉ vài giây, hoặc họ kêu sóng yếu rồi chuyển sang nhắn tin.
  • Gương mặt mịn bất thường, viền tóc hay kính bị nhòe, miệng không khớp lời.
  • Họ gọi từ tài khoản mới hoặc số lạ chưa lưu.
  • Họ nhờ chuyển vào tài khoản của người khác, thường là một cái tên lạ.
  • Họ dặn đừng nói với ai trong nhà.

Vì sao người cẩn thận vẫn bị lừa

Thấy gương mặt quen là ta mất cảnh giác. Kẻ gian còn thêm áp lực: tai nạn, nợ nần, chuyện ở bệnh viện. Lúc rối, ít ai để ý viền hình. Mánh này chỉ hiệu quả khi bạn vội, nên chậm lại chính là cách tự vệ tốt nhất.

Kẻ gian thường chiếm tài khoản thật trước, rồi nhắn cho cả danh sách bạn bè. Vì thế tên và ảnh đại diện trông hoàn toàn đúng.

Lập mật khẩu gia đình ngay hôm nay

Thống nhất một từ hoặc một câu ngắn với bố mẹ, con cái và người thân gần. Chỉ nói trực tiếp, không đăng lên mạng. Khi ai hỏi tiền gấp, hãy hỏi mật khẩu. Deepfake không đoán được.

Câu hỏi thường gặp

Deepfake có nói chuyện trực tiếp với mình được không?

Có, đã có công cụ ghép mặt trực tiếp. Hình thường lộ khi người kia quay đầu, đưa tay qua mặt hoặc ánh sáng thay đổi. Dù vậy, gọi lại bằng số đã lưu vẫn là cách chắc nhất.

Tài khoản đúng là của em họ mình. Vậy có an toàn không?

Chưa chắc. Tài khoản hay bị chiếm rồi dùng để nhắn cho người quen. Hãy gọi cho em họ bằng số quen thuộc để hỏi lại.

Mình lỡ chuyển tiền rồi thì sao?

Gọi ngay tổng đài ngân hàng in ở mặt sau thẻ, đề nghị phong tỏa giao dịch. Sau đó báo công an qua số 113 hoặc đến công an phường, xã nơi bạn ở, và giữ lại mọi bằng chứng.

Rà soát tháng 10/2026