Chuyên viên phân tích dữ liệu thực sự làm gì

Chuyên viên phân tích dữ liệu (data analyst) giúp người khác ra quyết định tốt hơn nhờ dữ liệu. Công việc đi theo một vòng: có người đặt câu hỏi, bạn tìm và chuẩn bị dữ liệu, tìm ra câu trả lời, và câu trả lời đó dẫn tới một quyết định. Nếu không quyết định nào thay đổi, có lẽ phân tích ấy không cần thiết.

Phần lớn kỹ năng nằm ở bước đầu tiên. “Sao doanh số giảm?” là một nỗi lo, chưa phải câu hỏi. “Số đơn mỗi tuần từ tháng 3 giảm ở tất cả các chi nhánh, hay chỉ ở một vài nơi?” thì dữ liệu trả lời được.

Cùng một công việc có nhiều tên gọi: data analyst, business analyst, BI analyst (BI là business intelligence, phân tích kinh doanh), chuyên viên báo cáo, product analyst, marketing analyst, operations analyst. Hãy đọc mô tả công việc thay vì chỉ nhìn chức danh: xem họ yêu cầu công cụ gì và công việc phục vụ quyết định nào.

Data scientist thường xây mô hình dự đoán, dùng nhiều thống kê và code hơn. Data engineer xây hệ thống đưa dữ liệu đi và lưu trữ. Data analyst là người ngồi gần nhất với những người đặt câu hỏi kinh doanh.

Bạn sẽ làm đủ thứ: trả lời câu hỏi đột xuất của đồng nghiệp, cập nhật báo cáo định kỳ, kiểm tra một con số trông có vẻ sai, viết SQL, làm hoặc sửa dashboard, rồi trình bày kết quả trong cuộc họp hay một ghi chú ngắn.

Khá nhiều thời gian dành cho việc tìm và làm sạch dữ liệu, và hỏi lại xem người ta thật sự muốn biết gì. Điều đó bình thường, không phải do bạn làm sai. Viết rõ ràng và giao tiếp điềm tĩnh quan trọng không kém bất kỳ công cụ nào.

Gần như tin tuyển dụng nào cũng cần ba thứ: bảng tính (Excel hoặc Google Sheets), SQL để lấy dữ liệu từ cơ sở dữ liệu, và một công cụ trực quan hóa như Power BI, Tableau hay Looker Studio. Python với thư viện pandas, hoặc R, là điểm cộng ở nhiều vị trí nhưng hiếm khi là yêu cầu đầu tiên.

Lộ trình này đi theo đúng thứ tự đó. Cuối cùng bạn sẽ có một dự án nhỏ, công khai, để cho nhà tuyển dụng xem.