Cả 12 bài

Bài 9/12 · Đạo đức và an toàn

Mặc định là riêng tư: điều không nên chia sẻ

Các nhóm xếp thẻ thông tin vào ba nhóm cứ gõ, nghĩ kỹ đã và không bao giờ, qua đó hiểu rằng những gì gõ vào ứng dụng hay chatbot có thể bị lưu lại và người khác đọc được.

Hoặc chỉ in một phần

Trong hộp thoại in, chọn khổ A4, tỉ lệ 100% (hoặc Mặc định) và bật Đồ họa nền để in phần màu. Chọn Lưu dưới dạng PDF nếu muốn giữ tệp.

Bài 9/12 · Đạo đức và an toàn · Giáo án

Mặc định là riêng tư: điều không nên chia sẻ

Các nhóm xếp thẻ thông tin vào ba nhóm cứ gõ, nghĩ kỹ đã và không bao giờ, qua đó hiểu rằng những gì gõ vào ứng dụng hay chatbot có thể bị lưu lại và người khác đọc được.

Học sinh có thể

  • xếp thông tin cá nhân theo mức độ rủi ro khi chia sẻ
  • giải thích rằng những gì gõ vào ứng dụng hay chatbot có thể bị lưu lại và đọc sau này
  • kể được những thông tin không bao giờ chia sẻ trên mạng, như mật khẩu và mã OTP
  • biết hỏi một người lớn tin cậy khi còn phân vân

Chuẩn bị

  • Mỗi nhóm một bộ 12 thẻ thông tin (xem phần hoạt động)
  • Ba tiêu đề trên bảng: "Cứ gõ", "Nghĩ kỹ đã" và "Không bao giờ"
  • Băng dính hoặc nam châm để dán lên bảng
  • Mỗi học sinh một phiếu học tập

Từ cần biết

Thông tin cá nhân:
Những điều về em có thể giúp người khác nhận ra em, tìm ra em hoặc giả mạo em.
Mã OTP:
Mã dùng một lần gửi qua tin nhắn hay ứng dụng để xác nhận đăng nhập hoặc thanh toán. Chỉ mình em được thấy.
Bị lưu lại:
Được cất trên máy chủ của công ty, có khi rất lâu, nơi nhân viên hoặc hệ thống khác có thể xem.

Hoạt động chính · Không cần máy: giấy và bút

Cứ gõ, nghĩ kỹ đã, hay không bao giờ?

Các nhóm xếp những thẻ như họ tên và trường, địa chỉ nhà, ảnh chụp căn cước, mật khẩu, mã OTP, món ăn em thích, một câu hỏi bài tập vào ba nhóm. Những tranh cãi ở nhóm giữa cho thấy riêng tư hay không còn tuỳ ai có thể thấy và họ có thể làm gì với thông tin đó.

Trang ManuAI cho bài này

Tiến trình 45 phút · 45 phút

Khởi động7 phút

Ai đọc được tin này?

  • Hỏi: "Khi em gõ tin nhắn cho chatbot, ai có thể đọc được?" Nghe nhanh vài câu trả lời.
  • Giải thích: nhiều ứng dụng lưu lại những gì mình gõ. Nhân viên công ty có thể xem một phần, và dữ liệu có thể được dùng để huấn luyện AI sau này.
  • Giới thiệu nguyên tắc hôm nay: mặc định là riêng tư. Chỉ đưa những gì việc đó thật sự cần.
Hoạt động18 phút

Xếp thẻ

  • Phát thẻ: họ tên và trường, địa chỉ nhà, ảnh chụp căn cước, mật khẩu, mã OTP, món ăn em thích, một câu hỏi bài tập, số điện thoại, ảnh của một người bạn, số thẻ ngân hàng của bố mẹ, một truyện em tự viết, một nỗi lo về sức khoẻ.
  • Các nhóm xếp trong 8 phút vào ba nhóm: cứ gõ, nghĩ kỹ đã, không bao giờ.
  • Mỗi nhóm lên dán một thẻ và nêu lý do.
  • Chốt nhóm không bao giờ: địa chỉ nhà, ảnh căn cước, mật khẩu, mã OTP, số thẻ ngân hàng.
  • Bàn về nhóm nghĩ kỹ đã: họ tên và trường, số điện thoại, ảnh của bạn (phải hỏi bạn trước), nỗi lo sức khoẻ (nên kể với một người lớn tin cậy thì hơn).
Luyện tập15 phút

Làm sạch tin nhắn

  • Học sinh làm phiếu, trong đó có việc viết lại một tin nhắn để bỏ chi tiết riêng tư.
  • Mời hai cặp đọc to tin nhắn đã làm sạch. Kiểm tra xem chatbot có còn giúp được không.
  • Bàn về việc nếu lỡ chia sẻ rồi thì sao: kể với bố mẹ hoặc thầy cô, đổi mật khẩu, và bình tĩnh.
Tổng kết5 phút

Mặc định là riêng tư

  • Hỏi: "Khi phân vân, em có thể hỏi người lớn nào?" Mỗi em nghĩ ra một cái tên.
  • Viết lên bảng: đã ở nhóm không bao giờ thì không bao giờ đưa lên mạng.
  • Phát phiếu ra cửa.

Lưu ý cho thầy cô

  • Dùng tên và địa chỉ bịa trong mọi ví dụ. Không bao giờ yêu cầu học sinh viết thông tin cá nhân thật lên phiếu hay lên bảng.
  • Hiểu lầm: "xoá tin nhắn là mất hẳn". Tin đã xoá vẫn có thể còn trên máy của công ty, hoặc đã có người xem rồi. Vì vậy nhóm không bao giờ mới quan trọng.
  • Có em có thể đã lỡ chia sẻ. Giữ giọng nhẹ nhàng: cách xử lý là kể với người lớn và đổi mật khẩu, và không ai bị phạt vì đã hỏi.

Đáp án phiếu kiểm tra nhanh

  1. Vì sao không nên gõ địa chỉ nhà vào chatbot? Câu trả lời tốt: Những gì em gõ có thể bị lưu lại và người hay hệ thống khác xem được. Địa chỉ cho biết em sống ở đâu, và không đổi được như đổi mật khẩu.
  2. Thông tin nào em không bao giờ được chia sẻ trên mạng? C. Mã OTP
  3. Em không chắc một điều có an toàn để chia sẻ không. Việc đầu tiên tốt nhất là gì? A. Hỏi bố mẹ, thầy cô hoặc một người lớn tin cậy
Miễn phí in và chia sẻ trong lớp học và ở nhà.ManuAI · học AI miễn phí cho mọi người · ai.manusignal.com/vi

Phiếu học tập · Bài 9/12 · Đạo đức và an toàn

Điều gì giữ riêng tư?

Họ tênLớpNgày

Hãy nghĩ xem ai có thể thấy những gì em gõ. Quyết định điều gì an toàn để chia sẻ.

  1. 1Đánh dấu một cột cho mỗi thông tin.

    Thông tinCứ gõNghĩ kỹ đãKhông bao giờ
    Món ăn em thích
    Mật khẩu của em
    Họ tên và trường của em
    Ảnh chụp căn cước của em
    Một bài toán trong bài tập về nhà
    Mã OTP gửi về điện thoại
  2. 2Viết lại tin nhắn này cho hết chi tiết riêng tư mà chatbot vẫn giúp được: "Chào bạn, mình là Lan lớp 7A trường Lê Lợi, nhà mình ở số 12 đường Trần Phú. Bạn giúp mình viết thiệp sinh nhật tặng mẹ nhé?"

  3. 3Một trang web đòi mã OTP để tặng em xu chơi game miễn phí. Em nên làm gì?

    • Gõ mã thật nhanh trước khi hết hạn
    • Không bao giờ đưa mã, đóng trang và kể với người lớn
    • Gửi mã cho bạn nhờ kiểm tra
    • Chỉ đưa nếu trang web trông đẹp
  4. 4Vì sao em nên hỏi bạn trước khi đăng ảnh của bạn lên bất cứ đâu, kể cả một ứng dụng AI?

  5. 5Ghi tên một người lớn tin cậy em có thể hỏi khi phân vân, và viết em sẽ nói gì với người đó.

Miễn phí in và chia sẻ trong lớp học và ở nhà.ManuAI · học AI miễn phí cho mọi người · ai.manusignal.com/vi

Cắt theo đường chấm: mỗi trang hai phiếu.

Phiếu kiểm tra nhanh · Bài 9ManuAI

Mặc định là riêng tư: điều không nên chia sẻ

Họ tênLớpNgày

  1. 1Vì sao không nên gõ địa chỉ nhà vào chatbot?

  2. 2Thông tin nào em không bao giờ được chia sẻ trên mạng?

    • AMàu em thích
    • BMột câu hỏi về quang hợp
    • CMã OTP
    • DTên cuốn sách em thích
  3. 3Em không chắc một điều có an toàn để chia sẻ không. Việc đầu tiên tốt nhất là gì?

    • AHỏi bố mẹ, thầy cô hoặc một người lớn tin cậy
    • BCứ chia sẻ rồi xoá sau
    • CHỏi một người lạ trên mạng
    • DChỉ chia sẻ một nửa